1- توجیح نبودن مشتری در مورد تفاوت ذهنیات و
عمل.
معمولا تصوراتی در مورد طرح در ذهن سفارش دهنده وجود دارد که آن
تصورات به صورت جامع در نیامده... در اصل، این کار طراح است که تصورات
محوری که در ذهن سفارش دهنده وجود دارد را به واقعیت تبدیل کند... اسم
این کار را خلق اثر می گذاریم. باید از تفکر به طرح رسید. اما خوب
میدانیم که فاصله ی ایده تا اجرا ( تفکر تا عمل ) بسیار زیاد است. و
این اولین مساله ای است که معمولا طراح با آن مواجه میشود.
2- توجیح نشدن طراح در مورد ذهنیت های سفارش
دهنده
طراح از ایده در ذهن خود تا عمل باید چندین مرحله را بگذراند... حال
تصور کنید که ایده در ذهن شخصی دیگر باشد و شما بخواهید آن ایده را به
عمل برسانید. سفارش دهنده باید کامل ذهنیات خود را توصیف کند ( در
صورت وجود ذهنیتی دقیق ) اما معمولا ذهنیت سفارش دهنده در حدی کامل
نیست که طراح بتواند بر اساس آن کار را تکمیل کند در نتیجه طراح نیاز
دارد تصمیماتی بگیرد که ممکن است موافق نظر سفارش دهنده نباشد. خطوطی
که حیطه ی تصورات سفارش دهنده را پوشش میدهد خطی قرمز است که نباید از
آنها عبور کرد مگر اینکه قبل از آن، حیطه را در ذهن سفارش دهنده گسترش
داده باشد یا کامل حیطه را شناخته باشد که از آن عبور نکند.اما اگر در
موقع شناخت این خطوط قرمز، طراح نتواند در مورد ذهنیات سفارش دهنده
توجیح شود مسلما خلق اثر با مشکلات جدی مواجه خواهد شد.
3- تغییر ذهنیت سفارشدهنده پس از سفارش
بسیار اتفاق می افتد که مشتری بعد از سفارش اثر و در طول زمان اجرای
اثر ذهنیتی جدید در ذهنش بوجود می آید و طراح که تمام مراحل را چک
کرده تا به نتیجه برسد با مسائلی جدید مواجه می شود...
در این مورد معمولا سفارش دهنده ذهنیتی دارد که این ذهنیت پرداخت نشده
است و طراح با تکیه بر برداشت های خود از ذهنیت مشتری دست به عمل
میزند و به خلق اثر می پردازد... اما ذهنیت مشتری باتوجه به این نکته
که هنوز پرداخت نشده با کوچکترین اشاره از فضای بیرون تغییر کرده و
تمام زحمات طراح از بین می رود.
متاسفانه راه حل این مشکل اصلا ساده نیست. و تنها با قراردادی مکتوب و
با توصیف و تفسیری کامل میتوان این مشکل را از بین برد... و یا تن به
این اتفاقات داد و مدت زمان زیادی را برای طراحی های مجدد صرف کرد. و
یا به نظر مشتری اعتماد کرد و با اطمینان طرح را به اتمام رساند
بسیار مهم است که بتوانیم ذهنیت سفارش دهنده را بشناسیم ( در صورت
وجود ذهنیتی جامع ) و یا ذهنیت سفارش دهنده را آماده ی پذیرش طرح
مناسب کنیم.
4- عدم شناخت کامل سفارش دهنده در مورد سفارش
از اساسی ترین مشکلات در مورد طراحی توجیح نبودن سفارش دهنده در مورد
طرح است... ذهنیاتی که وجود ندارند اما مشتری فکر میکند که میداند...
به عنوان مثال گفتن " لوگویی میخواهم که برجسته باشد" یا " کاتالوگی
میخواهم که در آن خلاقیت باشد" اینجور جملات در ذهن زیباست اما تا به
وقوع پیوستن فاصله ی زیادی دارد... باید قبل از شروع به طراحی ذهن
سفارش دهنده را با مراحل طراحی و اجرا و یا حتی کار های انجام شده
هماهنگ کرد که آماده ی پذیرش طرح شما باشد.
5- سفارش کپی از آثار اجرا شده توسط شرکت های موفق و یا
طراحان موفق دیگر
اجرای چنین آثاری اگرچه کاری ساده است اما معمولا با نتیجه ای خوب به
اتمام نمی رسد. ممکن است شرکتی با اجرای یک طرح به موفقیت هایی از نظر
بصری رسیده باشد که با کپی از آن طرح هرگز به آن نتیجه نرسیم. دلیل
این مساله این است که ما باید همان شرکت باشیم با تک تک خصوصیات حتی
منفی آن شرکت تا آن طرح برای ما هم موفق باشد.
یا در مثالی دیگر میتوان به طرح وب سایتی اشاره کرد که تصاویری در آن
است که طرح را کامل کرده است... سفارش دهنده بدون توجه به تصاویر
داخلی آن سایت.. همان طرح را از طراح میخواهد با تصاویری که در اختیار
طراح می گذارد. اما طراح به نتیجه ای دلخواه نمی رسد. زیرا شاید نقطه
ی قوت آن طرح تنها در تصاویری باشد که طراح به سفارش سفارش دهنده
تغییر داده است... مسلم است که با توجه به تصاویر عوض شده طرح کلی نیز
باید تغییر کند اما اگر تغییر کند دیگر شباهتی به طرح اصلی نخواهد
داشت. و اگر تغییر نکند... نتیجه مطلوب نخواهد بود.
6- موافق نبودن سفارش دهنده پس از ساعات متمادی گذر وقت و
انرژی برای اجرای پروژه
از بد ترین اتفاقاتی که برای طراح می افتد... تکمیل کار با صرف انرژی
و وقت بسیار زیاد و مواجه شدن با نظرات مخالف سفارش دهنده است... این
مخالفت ممکن است با تغییراتی که در بیشتر مواقع برخلاف نظر طراح است
حل شود... و یا کاملا حق با مشتری باشد و با تغییرات طرح بهتر شود.
باید همیشه این نکته را مد نظر داشت که حق با مشتری است. یا میتوانیم
با نقاط مثبت اثر و معرفی آن به مشتری آنها را قانع کنیم و یا تن به
تغییر و اصلاح اثر با نظر مشتری بدهیم. در هر صورت زمان و انرژی
بسیاری در این تغییرات صرف خواهد شد.
اما مشکل به اینجا ختم نمیشود. در بسیاری مواقع مشتری کاملا با طرح
مخالف است و مجبور میشویم طرح را از اول بررسی کنیم. که در این حالت
با توجه به زمانی که برای این کار نیاز داریم ضرری مسلم برای طراح به
حساب می آید.
برای رفع این مشکل میتوان راهکار های زیر را بررسی کرد:
1 همراه کردن مشتری با مراحل طراحی
2 آماده کردن ذهن مشتری قبل از شروع طراحی
3 معرفی کامل کار بعد از طراحی و نشان دادن نقاط قوت طرح به مشتری و
قانع کردن مشتری.
4 طراحی اثر با قابلیت تغییر در بخش های مختلف اثر
اما از همه مهم تر قابلیت انعطاف پذیری طرح در مراحل اجرا است. و
تایید گرفتن از مشتری با استفاده از پیش طرح هایی که زمان کمتری برای
اجرا نیاز دارد و اجرای نهایی طرح از روی پیش طرح تایید شده ( اما
معمولا این روش با مشکل توجیح نشدن مشتری در این مورد که این طرح فقط
پیش طرح است و تا اجرای نهایی فاصله ی زیادی دارد مواجه می شود... و
یا این جمله ی معروف که " اجرا کن ببینیم خوب میشود یا نه" ) باید
جلوی این جملات را در مرحله ی پیش طرح گرفت
7- صرف انرژی بسیار زیاد از طراح به علت عدم اطمینان از تایید
شدن طرح بعد از اجرا.
این فکر که ممکن است طرح قبول نشود در بسیاری از مواقع مانع بزرگی بر
سر خلاقیت طراح است. و به اصطلاح خلاقیت طراح را خشک کرده و طراح را
با دلسردی نسبت به کار مواجه می کند. با راهکار های مرحله ی 3 میتوان
این مشکل را نیز از بین برد. اما همیشه در صورت نبودن قراردادی کامل
احتمال این اتفاق بسیار زیاد است.
8- دخالت های غیر حرفه ای در مورد طرح از طرف سفارش
دهنده.
هنر نزد مردم دوست داشتنی بوده و هست. در دکوراسیون و چیدمان منزل و
نوع لباس پوشیدن، دیدن آثار هنری و مواجهه ی دائم خواسته یا ناخواسته
با آثار هنری این باورد در آنها بوجود می آید که صاحب نظرانی در مقوله
ی هنر هستند و صرفا زیبا بودن اثر را برای تاثیر گذار بودن آن کافی
میدانند. این مساله باعث میشود که بتوانند در مورد سفارشات طراحی
نیزدخالت کنندد. این باور که آنها صاحب سفارش هستند به آنها این
اطمینان را میدهد که میتوانند طرح را طبق سلیقه ی خود از طراح
بخواهند. در حقیقت هم حق با آنهاست. تنها نکته ای که باقی میماند این
است که در بسیاری مواقع فراموش میشود که مسائل تبلیغات- چاپ و دیزاین
وسیع تر از سلیقه های شخصی افراد است و نیاز به تخصص دارد. در مواقعی
که صرفا صحبت از تزئین است طراح موظف است که به حرف سفارش دهنده گوش
دهد و چیزی که سفارش داده می شود را انجام دهد. اما زمانی که صحبت از
دیزاین حرفه ای و طراحی گرافیک(ارتباط بصری) و تبلیغات است ، سلیقه در
مرحله ی آخر قرار میگیرد و باید از تخصص برای نتیجه ی بهتر استفاده
کرد.
حالت دوم زمانی است که طرح بعد از مرحله ی طراحی نیاز به چاپ و یا
اجرا در وب سایت و غیره را دارد... هر نوع اجرا محدودیت های خاصی دارد
که باید موقع طراحی به آنها توجه کرد. اما نظر های غیر حرفه ای سفارش
دهنده ممکن است در محدودیت های اجرا نگنجد و با اجرای فرامین سفارش
دهنده در مرحله ی اجرا، اثر با مشکل مواجه شود. در این مواقع وظیفه ی
طراح است که با شناخت کامل محدودیت های اجرای اثر، نکارت را به سفارش
دهنده معرفی کند و از بوجود آمدن مشکل در اجرای اثر جلوگیری کند.
9- نگاه سلیقه ای به سفارش از طرف سفارش
دهنده.
در بخش 8 به این نکته اشاره شد... اما در این بخش این نکته را مفصل تر
بررسی خواهیم کرد.
در صورتی که هدف از طراحی چیزی فراتر از تزئین باشد ( به عنوان مثال
تبلیغ یک محصول ) در این صورت طراح باید با استفاده از شناخت مبانی و
اصول گرافیک دست به این کار بزند و واضح است که این کار نیاز به تخصص
دارد و صرفا سلیقه سفارش دهنده نمیتواند طرح را موفق کند. در این
شرایط باز هم باید در نظر گرفت که نظر نهایی باید از طرف سفارش دهنده
باشد. و وظیفه ی طراح است که بتواند سفارش دهنده را متقاعد کند. در
صورتی که طراح نتواند سفارش دهنده را متقاعد کند مجبور است که سلیقه ی
سفارش دهنده را اجرا کند. اما در صورتی که طراح موفقیت طرح را ضمانت
کرده باشد باید از اجرای طرح صرفا بر اساس سلیقه ی مشتری امتناع
کند.
10- تغییر سلیقه ی سفارش دهنده بعد از سپردن سفارش به
طراح.
سلیقه کاملا نسبی است و در موقعیت ها، زمان ها، فرهنگ ها، سنین و
جنسیت های مختلف، متفاوت است و متغیر.
معمولا سفارش دهنده اگر مستقیما و بدون واسطه ی متخصصان، سفارشی را به
طراح دهد.سلیقه خود را مورد توجه قرار میدهد که طراح ( در بهترین حالت
) با شناخت کامل ازسلیقه ی سفارشد دهنده دست به طراحی میزند... اما با
گذر زمان سفارش دهنده کار های دیگری را میبیند و از آنجا که گستره ی
طرح های زیبا و دوست داشتنی زیاد است، ممکن است هر روز سفارش دهنده با
طرحی جدید مواجه شود که کاملا با تکنیکی متفاوت از سفارش قبلی اجرا
شده باشد. و بر طبق آن سلیقه ی سفارش دهنده نیز تغییر کند. این یعنی
سوگواری برای طراح. تنها راه فرار از چنین سوگواری، توجیح کردن مشتری
و گفتن همین مطلب به مشتری و متقاعد کردن مشتری و یا نوشتن قراردادی
کامل و مفصل است.
11- سفارش های غیر معقول
( به عنوان مثال معرفی مسائلی که جای دادن آنها در یک صفحه ی کوچک
غیر معقول است)
در این صورت باید قبل از شروع طراحی، طراح مراحل کامل اجرا را بشناسد
و مسائل را به سفارش دهنده توضیح دهد و سفارش را به سمتی معقول
راهنمایی کند.
12- پایین بودن حق الزحمه نسبت به زمان و انرژی که اجرای
سفارش نیاز دارد.
نکته ی اول:
همیشه باید توجه داشته باشیم که در مراحل طراحی ( در بعضی موارد )
شاید نیاز به مصالح خاصی نداشته باشیم و با امکاناتی که کامپیوترها و
دنیای دیجیتال به طراحان داده است هزینه های طراحی را کم کیم. اما
مساله ی طراحی مساله ی خلق کردن است. نیاز به زمان و
تخصص دارد.همچنین سرمایه ای که طراح برای ابزار طراحی و بدست آوردن
تخصص صرف کرده. پس همیشه باید حواسمان به این هزینه ها باشد. مشتری
معمولا هزینه های چاپ را قبول میکند ( به آن دلیل که در نهایت مصرف
کاغذ و رنگ را می بیند ) اما معمولا با هزینه های طراحی موافق نیستند،
بدون در نظر گرفتن زمان و انرژی که طراح برای تحقیق و طراحی هزینه می
کند. این از مشکلاتی است که طراح را دلسرد می کند.
نکته ی دوم:
با بوجود آمدن امکانات جدید برای طراحی بسیاری از افراد غیر متخصص دست
به طراحی زده اند و سفارشات را انجام میدهند... متاسفانه این گونه
افراد بدون در نظر گرفتن مسائل حرفه ای تنها به اجرا شدن اثر بسنده
کرده اند و با پایین ترین قیمت های ممکن سفارشات را انجام میدهند...
حتی اگر از لطمه هایی که این نوع اجرا ها به سفارش دهنده ها میزند
بگذریم و پایین آمدن کیفیت آثار موجود در جامعه را نادیده بگیریم. با
پایین آمدن حد هزینه ها در ذهن سفارش دهنده... امکان اجرای درست و
کامل را از طراحان حرفه ای گرفته. تا جایی که طراحانی که حاضر نیستند
کار بد تحویل جامعه دهند مجبورند به چند مشتیری خاص که ارزش اثر خوب
را میدانند بسنده کنند و اگر چنین مشتری هایی نداشته باشند باید دست
از طراحی بکشند یا تن به اجرای کار هایی در حد هزینه ی پیشنهاد شده از
طرف سفارش دهنده بدهند.
13- در اختیار نداشتن امکانات و ملزومات (عدم شناخت سفارش دهنده از
ملزومات سفارش )
این مشکلی است که معمولا با آن مواجه میشویم... به عنوان مثال برای
طرح تبلیغاتی برای یک شرکت نیاز به اطلاعات کاملی در مورد فعالیت و
زمینه ی کاری و حتی در بعضی موارد اطلاعات تخصصی داریم که سفارش دهنده
از دادن این اطلاعات شانه خالی می کند... در نتیجه طراح مجبور میشود
خود تحقیقاتی را انجام دهد که در این صورت یا سفارش دهنده هزینه ها را
قبول نمیکند و یا زمان اجرای اثر افزایش می یابد... بستگی به سیاست
های طراح دارد که با تحقیقاتی ناقص کار را انجام دهد یا کار را قبول
کرده و خود طراح تحقیقات را انجام دهد.
از آنجا که پژوهش، هدف اصلی گروه فیال است و نتیجه ی درست مهم تر از
هر چیز دیگری است. در صورت کامل نبودن اطلاعات، گروه فیال در تمام
پروژه ها تحقیقات لازم را انجام داده و ملزومات را فراهم میکند.سپس
دست به اجرای پروژه زده و در پی بهترین نتیجه تمام تلاش خود را انجام
می دهد.
در این مقاله به بررسی مشکلات معمولی که طراحان در موقع اجرای
پروژه با آن مواجه هستند پرداخته ایم. و همچنان به بررسی های در این
زمینه ادامه میدهیم تا راهکار های بهتری برای رفع مشکلات پیدا
کنیم.